Cuộc khởi nghĩa của Lê Duy Mật

Lê Duy Mật vốn là một hoàng thân nhà Hậu Lê, con của hoàng đế Lê Dụ Tông. Năm 1738, trước sự tàn bạo của chúa Trịnh Giang, Lê Duy Mật bàn mưu cùng với một số tôn thất hoàng tộc lật đổ dòng họ Trịnh, nhằm khôi phục lại nhà Lê, nhưng việc không thành ông phải bỏ Thăng Long chạy vào miền Tây Thanh Hoá tập hợp lực lượng.
          Tại đây, Lê Duy Mật đã dựa vào lòng căm phẫn của nhân dân đối với họ Trịnh để phát động khởi nghĩa. Ông cho lập căn cứ ở một số nơi, sau chuyển về Trình Quang, miền Tây Nghệ An tự xưng là Thiên Nam Đế Tử rồi mở rộng hoạt động xuống Nghĩa Đàn, Thanh Chương. Nghĩa quân đã gây ra cho quân nhiều tổn thất nặng nề, chúa Trịnh phải nhiều lần tìm cách đối phó. Cuối cùng, năm 1769, quân triều đình tập trung lực lượng đánh vào Trình Quang, trong nội bộ nghĩa quan có nội gián nên cuộc khởi nghĩa thất bại. Lê Duy Mật và bộ chỉ huy quân tự thiêu để giữ lòng khí tiết.
Cuộc khởi nghĩa của Lê Duy Mật và nghĩa quân tuy không thành công nhưng đã làm cho chính quyền họ Trịnh lung lay đến tận gốc rễ và đó chính là tiền đề thắng lợi của cuộc khởi nghĩa nông dân Tây Sơn sau này.